سندرم تخمدان پلی کیستیک(PCO): علائم و درمان

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) شایع‌ترین اختلال هورمونی در میان بانوان در سن باروری است. ناباروری یکی از متداول‌ترین علائم PCOS است. ازآنجایی که علائم PCOS به ظاهر ارتباطی به هم ندارند، این عارضه غالباً ندیده گرفته می‌شود و تشخیص داده نمی‌شود. از پزشک معالج خود بخواهید تا درباره علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک و تاثیر آن بر سلامت عمومی توضیح بدهند و روش‌های پیشگیری از عوارض جدی این عارضه را نیز بیان کنند.

اگر بانوان دچار سندرم تخمدان پلی کیستیک باردار شوند، احتمالاً حاملگی پرخطری خواهند داشت. سقط جنین، دیابت بارداری و زایمان زودرس در میان بانوان مبتلا به PCOS شیوع بالاتری دارد. بنابراین این گروه از بانوان بیمار باید در دوران بارداری بیشتر تحت نظر باشند. هرچه سندرم تخمدان پلی کیستیک سریع‌تر تشخیص داده و درمان شود، احتمال بروز این عوارض نیز کاهش می‌یابد. مشاورین ما همواره آماده پاسخگویی به سوالات شما در این زمینه هستند. پل ارتباطی ما با شما، شمارههای تماس 02122683919- 0212268381802177839463 میباشد.

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) چیست؟


سندرم تخمدان پلی کیستیک عارضه‌ای است که در اثر ابتلا به آن سطح هورمون‌های جنسی استروژن و پروژسترون از تعادل خارج می‌شود. پلی کیستیک به معنای وجود تعداد بسیار زیادی کیست است که غالباً به صورت خوشه‌هایی از کیست‌های کوچک به اندازه مروارید در تخمدان وجود دارند. این توده‌ها خوش خیم‌اند. کیست‌ها مملو از مایع و حاوی تخمک‌های نابالغ هستند. PCOS مشکلاتی را در قاعدگی، باروری، عملکرد قلب و همچنین ظاهر بیمار به وجود می‌آورد.

علل PCOS


اگرچه دلیل دقیق سندرم تخمدان پلی کیستیک مشخص نیست، اما پزشکان معتقداند که عدم تعادل‌های هورمونی و ژنتیک در بروز این عارضه بی تاثیر نیستند. اگر مادر یا خواهر خانمی به PCOS  مبتلا باشد، ایشان بیشتر در معرض ابتلا به این سندرم خواهد بود. تولید بیش از حد هورمون اندروژن نیز یکی از عامل‌های بروز این عارضه است. اندروژن هورمون جنسی مردانه‌ای است که در بدن بانوان نیز تولید می‌شود. میزان هورمون اندروژن در بدن بانوان مبتلا به PCOS غالباً بالاتر از حد طبیعی است و این امر بر رشد و آزادسازی تخمک در دوران تخمک گذاری اثر می‌گذارد. بالا بودن میزان انسولین، یعنی هورمون تبدیل کننده نشاسته و مواد قندی به انرژی، نیز میزان اندروژن را افزایش می‌دهد.

علائم


علائم PCOS معمولاً مدت کوتاهی پس از شروع قاعدگی بروز می‌یابد. نوع و شدت علائم در میان تمام بیماران یکسان نیست. قاعدگی نامنظم بارزترین علامت سندرم تخمدان پلی کیستیک است. چون کاهش هورمون جنسی زنانه علامت شاخص PCOS است، ابتلا به این عارضه باعث می‌شود که ویژگی‌های مردانه‌ای از قبیل خصوصیات زیر در بیمار ایجاد شود:

  • موی زائد روی صورت، قفسه سینه، شکم، انگشت شست یا انگشتان پا
  • کوچک شدن سینه
  • بم شدن صدا

دیگر علائم تخمدان پلی کیستیک به شرح زیر است:

  • جوش و آکنه
  • افزایش وزن
  • درد لگن
  • اضطراب یا افسردگی
  • ناباروری

مشکلات و خطرات


بانوان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک بیشتر در معرض عارضه‌های زیر هستند:

  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا
  • اضطراب و افسردگی
  • آپنه خواب یا وقفه تنفسی در خواب
  • سرطان آندومتر رحم: سرطانی که در اثر ضخیم شدن بافت پوششی رحم ایجاد می‌شود.
  • حمله قلبی
  • دیابت
  • سرطان سینه

تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک


هیچ آزمایش قطعی برای تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک وجود ندارد. پزشک سابقه پزشکی و علائم بیمار را بررسی می‌کند و آزمایش‌هایی را به منظور تشخیص افتراقی و رد احتمال ابتلا به دیگر عارضه‌ها انجام می‌دهد. پزشک معاینه بالینی و معاینه لگن را جهت بررسی وجود نشانه‌های PCOS ، از قبیل متورم بودن تخمدان‌ها یا کلیتوریس (چوچوله)، انجام می‌دهد.

آزمایش خون نیز معمولاً برای اندازه گیری میزان هورمون‌ها و بررسی موارد زیر انجام می‌شود:

  • آزمایش عملکرد تیروئید برای تعیین مقدار هورمون تیروئیدی که بدن تولید می‌کند.
  • اندازه گیری قند خون ناشتا
  • آزمایش میزان لیپید برای ارزیابی مقدار کلسترول موجود در خون

متخصص زنان و زایمان در سونوگرافی واژینال می‌تواند تصاویر لحظه‌ای از اندام‌های دستگاه تولید مثل را مشاهده کند. لاپاراسکوپی لگن روشی جراحی است که در آن متخصص برش کوچکی را در شکم ایجاد و دوربین کوچکی را وارد بدن می‌کند تا بتواند توده‌های موجود در تخمدان را بررسی کند. چنانچه توده وجود داشته باشد، نمونه برداری از آن جهت بررسی بیشتر انجام می‌شود.

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک   


سندرم تخمدان پلی کیستیک درمان قطعی ندارد و کلیه روش‌های درمانی بر کنترل علائم و مدیریت عارضه متمرکز می‌شود تا از بروز عوارض جلوگیری شود. متخصص زنان و زایمان بهترین روش درمان را با توجه به علائم خاص هر بیمار تعیین می‌کند.

سبک زندگی

رژیم غذایی سالم و ورزش منظم به تمام بانوان دچار PCOS به ویژه بیماران دارای اضافه وزن توصیه می‌شود تا به این ترتیب قاعدگی منظم شود و میزان قند خون کاهش یابد. ابتلا به PCOS  کاهش وزن را دشوار می‌کند، اما اگر بیمار موفق شود، علاوه بر لاغر شدن از مزیت کاهش هورمون‌های مردانه نیز برخوردار خواهد شد. به علاوه تخمک گذاری برخی بیماران پس از کاهش وزن به حالت طبیعی برمی‌گردد. تشخیص صحیح، تغییر در سبک زندگی و بهره‌گیری از روش‌های مختلف درمان PCOS علائم این سندرم را از بین می‌برد و از بروز عوارض جدی ناشی از آن جلوگیری می‌کند. عدم استعمال دخانیات نیز احتمال بروز بعضی از عوارض را کاهش می‌دهد.

دارو

قرص ضدبارداری برای بانوانی تجویز می‌شود که قصد باردار شدن ندارند. این قرص جوش و آکنه را نیز درمان و قاعدگی را منظم می‌کند و میزان هورمون‌های مردانه‌ای مانند تستوسترون را کاهش می‌دهد. اگر بیمار در اثر ابتلا به PCOS دچار ناباروری نیز شده باشد، داروهای باروری برای کمک به تخمک گذاری تجویز می‌شود. آنتی آندروژن‌ها داروهایی هستند که میزان هورمون مردانه را کاهش می‌دهند. مصرف این دسته از داروها رشد موهای زائد را متوقف می‌کند و جوش را از بین می‌برد. داروهای درمان دیابت نیز برای پایین آوردن قند خون و تستوسترون تجویز می‌شود.

جراحی

جراحی به برخی بانوان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک توصیه می شود. این جراحی بهروش سوراخ کردن تخمدان انجام می‌شود. متخصص زنان و زایمان تخمدان را با سوزن کوچک حامل جریان برق سوراخ می‌کند تا به این ترتیب بتواند بخشی از تخمدان را تخریب کند. سوراخ کردن تخمدان میزان هورمون تستوسترون و هورمون لوتئینه کننده (LH) را کاهش و میزان هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) را افزایش می‌دهد. در نتیجه عدم تعادل هورمونی اصلاح می‌شود و تخمدان‌ها عملکرد طبیعی خود را بازمی‌یابند.

درمان ناباروری ناشی از تخمدان پلی کیستیک


اکثر بیماران با مصرف دوره کوتاهی از قرص‌هایی درمان می‌شوند که استفاده از آنها در ابتدای هر سیکل ماهانه شروع می‌شود. اگر این درمان دارویی موفقیت آمیز نباشد، تزریق یا لقاح مصنوعی (IVF ) به بیمار توصیه می‌شود. انجام این درمان‌ها احتمال بارداری چندقلویی (عموماً دوقلوزایی) را افزایش می‌دهد. کلومیفن معمولاً نخستین دارویی است که برای بانوان مبتلا به PCOS و درصدد باردار شدن تجویز می‌شود. اگر کلومیفن تخمک گذاری را تحریک نکند، متفورمین یعنی دارویی توصیه می‌شود که معمولاً برای بیماران مبتلا به دیابت نوع دو تجویز می‌شود.

متفورمین میزان انسولین و قند خون را در بانوان مبتلا به PCOS پایین می‌آورد. ازآنجایی که متفورمین به باروری کمک می‌کند، اگر می‌خواهید این دارو را برای درمان PCOS مصرف کنید و درصدد باردار شدن نیستید، در صورت داشتن روابط جنسی حتماً از روش پیشگیری از بارداری مناسب و مطمئن استفاده کنید. متخصص گاهی لتروزول و تاموکسیفن را به جای کلومیفن برای تحریک تخمک گذاری تجویز می‌کند. این داروها در درمان سرطان سینه نیز کاربرد دارند. اگر علی رغم مصرف این داروهای خوراکی باردار نشوید، داروی متفاوتی به نام گنادوتروپین تجویز می‌شود که دارویی تزریقی است و احتمال دارد تخمدان‌ها را بیش از حد تحریک کند و منجر به بارداری چندقلویی شود. سوراخ کردن لاپاراسکوپی تخمدان یکی از جایگزین‌های تزریق گنادوتروپین است که تاثیرگذاری آن به اندازه گنادوتروپین است، اما احتمال بارداری چندقلویی را افزایش نمی‌دهد. متخصص احتمالاً پیش از شروع هر درمانی لوله‌های فالوپ را بررسی می‌کند تا از مسدود نبودن آنها مطمئن شود.

 

نظر بیماران دکتر سمامی