دیابت (قند) بارداری: علل، علائم، درمان و رژیم غذایی

دیابت بارداری به نوعی از دیابت گفته می‌شود که فقط در دوران بارداری رخ می‌دهد. دیابت به این معنی است که قند و گلوکز زیادی در خون وجود دارد. بدن شما از گلوکز برای تولید انرژی استفاده می‌کند، اما بالا بودن مقدار این ماده برای شما و جنین مضر است. دیابت‌ بارداری معمولاً در ماه‌های آخر بارداری تشخیص داده می‌شود. اگر دیابت شما در دوران اولیه بارداری تشخیص داده شود، معمولاً به این معنی است که قبل از باردار شدن نیز به دیابت مبتلا بوده‌اید. درمان دیابت بارداری می‌تواند به حفظ سلامتی شما و نوزادتان کمک کند. شما می‌توانید با انجام اقدامات فوری برای کنترل میزان گلوکز خون از سلامتی خود و جنین‌ مراقبت کنید.

دیابت‌های درمان نشده و یا دیابت‌هایی که کاملاً تحت کنترل قرار نگرفته‌اند، می‌توانند به جنین آسیب وارد کنند. اگر به دیابت بارداری مبتلا هستید، بخشی از درمان شما دریافت مراقبت‌های تیم مراقبت بهداشتی خواهد بود. متخصص زنان و زایمان که در دوران بارداری شما را تحت کنترل و مراقبت قرار می‌دهد، ممکن است شما را برای درمان دیابت به یک پزشک متخصص و همچنین برای تنظیم یک برنامه غذایی مناسب به یک متخصص تغذیه معرفی کند.

جهت دریافت وقت مشاوره می‌توانید با شماره‌های 02122683919- 0212268381802177839463 تماس حاصل نمایید. 

علت ابتلا به دیابت بارداری چیست؟


دیابت بارداری زمانی رخ می‌دهد که بدن شما نتواند در طول دوران بارداری به میزان کافی انسولین تولید کند. این ماده به بدن شما کمک می‌کند که میزان گلوکز خون را در حد مناسب حفظ و برای تولید انرژی گلوکز مصرف کند. در طول دوران بارداری، بدن هورمون‌های بیشتری تولید می‌کند و دچار تغییرات بیشتری نظیر افزایش وزن می‌شود. این تغییرات باعث می‌شوند که سلول‌های بدن نتوانند به‌ ‌طور مؤثری انسولین را مصرف کنند؛ به این وضعیت مقاومت به انسولین گفته می‌شود. مقاومت به انسولین نیاز بدن شما به انسولین را افزایش می‌دهد. اگر لوزالمعده شما نتواند به میزان کافی انسولین تولید کند، شما به دیابت بارداری مبتلا می‌شوید. تمام زنان باردار در اواخر دوره بارداری خود تا حدی دچار مقاومت به انسولین می‌شوند. اگرچه مواردی نیز وجود دارد که زنان قبل از باردار شدن معمولاً به دلیل افزایش وزن دچار مقاومت به انسولین می‌شوند.

عوامل خطر


خطر ابتلا به دیابت بارداری افزایش می‌یابد، در صورتی که شما:

  • اضافه وزن دارید.
  • سابقه دیابت بارداری دارید.
  • نوزادی با وزن بیش از 4 کیلوگرم به دنیا آورده‌اید.
  • پدر و مادر، برادر و یا خواهر شما به دیابت نوع 2 مبتلا هستند.
  • پیش دیابت دارید. (وضعیتی که در آن میزان گلوکز خون شما بیشتر از حد طبیعی است، اما به مقدار لازم برای تشخیص دیابت نرسیده است).
  • به نوعی اختلال هورمونی موسوم به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک مبتلا هستید.

چگونه می‌توانم خطر ابتلا به دیابت بارداری را کاهش دهم؟


اگر اضافه وزن دارید و می‌خواهید باردار شوید، می‌توانید به روش‌های زیر خطر ابتلا به دیابت بارداری را در خود کاهش دهید:

  • کاهش وزن
  • افزایش میزان فعالیت‌های فیزیکی قبل از بارداری

زمانی که باردار هستید، نباید برای کاهش وزن خود اقدام کنید. بلکه باید برای حفظ سلامتی جنین خود وزن‌تان را افزایش دهید. با وجود این افزایش وزن زیاد در مدت کوتاه، خطر ابتلا به دیابت بارداری را افزایش می‌دهد. پزشک به شما می‌گوید که در دوران بارداری افزایش وزن و میزان فعالیت فیزیکی شما باید چقدر باشد.

چه زمانی باید برای تشخیص دیابت بارداری آزمایش دهم؟


شما باید در هفته 24 - 28 بارداری برای تشخیص دیابت حاملگی آزمایش دهید. اگر احتمال ابتلا به دیابت بارداری شما بالا باشد، پزشک در اولین جلسه ملاقات بعد از بارداری برای تشخیص دیابت آزمایش خون را برای شما تجویز می‌کند. اگر آزمایش نشان دهد که میزان گلوکز خون شما بیشتر از حد طبیعی است، ابتلا به دیابت در شما تشخیص داده می‌شود. (اما هنوز به دیابت بارداری مبتلا نیستید).

دیابت بارداری چگونه تشخیص داده می‌شود؟


پزشک برای تشخیص دیابت بارداری از آزمایش‌ خون استفاده می‌کند. آزمایشات خونی که برای تشخیص دیابت گرفته می‌شوند، در مطب پزشک و یا کلینیک انجام شده و سپس به آزمایشگاه فرستاده می‌شوند.

آزمایش غربالگری قند خون

برای انجام این آزمایش شما ابتدا مقداری شربت قند می‌نوشید. بعد از یک ساعت میزان گلوکز خون شما بررسی خواهد شد. این آزمایش در هر موقعی از روز قابل انجام است. اگر نتایج این آزمایش، میزان گلوکز خون شما را بالاتر از حد نرمال نشان دهد، باید برای انجام آزمایش تحمل گلوکز خوراکی اقدام کنید.

آزمایش تحمل گلوکز خوراکی

برای انجام این آزمایش حداقل 8 ساعت قبل از آن نباید جز آب چیزی مصرف کنید. دستورالعمل‌هایی که باید قبل از انجام آزمایش دنبال کنید، توسط پزشک به شما ارائه می‌شود. قبل از انجام آزمایش، میزان گلوکز خون شما سنجیده می‌شود. سپس یک شربت قند به شما داده می‌شود و بعد از 1، 2 یا 3 ساعت، میزان گلوکز خون‌تان دوباره اندازه‌گیری می‌شود. بعد از انجام آزمایش، پزشک نتایج آن را به‌ منظور تشخیص ابتلاء شما به دیابت بارداری بررسی می‌کند.

دیابت بارداری چه تأثیری بر روی نوزاد دارد؟


اگر به دلیل عدم کنترل دیابت بارداری، میزان گلوکز خون شما تا حد زیادی افزایش یابد، گلوکز خون جنین نیز بالا می‌رود. در این شرایط لوزالمعده جنین باید مقدار زیادی انسولین تولید کند تا بتواند گلوکز بالای خون را کنترل کند. گلوکز اضافی موجود در خون جنین به صورت چربی ذخیره می‌شود. دیابت بارداری کنترل نشده یا درمان نشده می‌تواند منجر به بروز مشکلات زیر در جنین شود:

  • متولد شدن نوزاد با بدنی بزرگ‌تر از یک بدن طبیعی که به آن ماکروزومی یا جنین بزرگ گفته می‌شود. این وضعیت زایمان را دشوار کرده و برای سلامت نوزاد خطرناک است.
  • کاهش قند خون نوزاد بعد از تولد که به آن هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) گفته می‌شود.
  • ابتلا به مشکلات تنفسی که به آن سندروم زجر تنفسی نوزاد نیز گفته می‌شود.
  • افزایش خطر مرگ جنین قبل از تولد و یا در مدت کوتاهی بعد از آن

علاوه بر این ممکن است نوزاد با بیماری زردی متولد شود. ابتلا به این بیماری در نوزادان مادرانی که سابقه دیابت بارداری داشته‌اند، بیشتر است. در نوزادان مبتلا به زردی، رنگ پوست و سفیدی‌ چشم نوزاد زرد می‌شود. این بیماری معمولاً پس از مدتی برطرف می‌شود، اما گاهی برای تسریع آن نوزاد تحت لامپ‌های مخصوص قرار می‌گیرد. تغذیه نوزاد با مقدار زیادی شیر مادر می‌تواند به رفع زردی کمک کند. همچنین به احتمال زیاد نوزاد با گذشت زمان به افزایش وزن یا دیابت نوع 2 دچار خواهد شد.

آیا برای بررسی سلامتی جنین در طول دوران بارداری آزمایش‌های دیگری باید انجام دهم؟


اگربه دیابت بارداری مبتلا هستید، پزشک به شما توصیه می‌کند که برای بررسی وضعیت سلامتی جنین چند آزمایش دیگر هم انجام دهید؛ این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • سونوگرافی، روشی است که در آن از امواج اولتراسوند برای بررسی میزان رشد جنین استفاده می‌شود. این آزمایش علاوه بر این نشان می‌دهد که اندازه نوزاد بزرگ‌تر از حد طبیعی است یا خیر
  • تست بدون استرس که طی آن یک مانیتور بر روی شکم گذاشته می‌شود تا مشخص گردد که آیا ضربان قلب جنین هنگام فعالیت به مقدار مناسب افزایش می‌یابد یا خیر
  • تست حرکت جنین برای شمارش تعداد دفعات حرکات جنین در زمان فعالیت جنین

دیابت بارداری چه تأثیری بر مادر دارد؟


دیابت بارداری می‌تواند خطر موارد زیر را افزایش دهد:

  • فشار خون بالا و یا وجود مقدار زیاد پروتئین در ادرار که به آن مسمومیت حاملگی گفته می‌شود.
  • انجام عمل سزارین به دلیل بزرگ بودن نوزاد
  • افسردگی
  • ابتلا به دیابت نوع 2 و مشکلاتی که به همراه این بیماری برای فرد رخ می‌دهد.

درمان


درمان دیابت بارداری به معنی انجام اقداماتی است که به فرد کمک می‌کند تا میزان گلوکز خون خود را در حد طبیعی نگه دارد. پزشک برای رسیدن به این حد طبیعی به شما کمک می‌کند. شما می‌توانید با انجام اقدامات زیر میزان گلوکز خون خود را کنترل کنید:

  • خوردن غذای سالم
  • انجام فعالیت‌های فیزیکی
  • تزریق انسولین در صورت نیاز

استفاده از یک برنامه غذایی سالم به شما کمک می‌کند تا میزان گلوکز خون خود را در حد مناسب نگه دارید.

تغذیه، رژیم غذایی، مکمل‌ها و مواد مغذی

تیم مراقبت بهداشتی به شما کمک می‌کند که با انتخاب غذاهایی که برای شما و جنین مفید است، یک برنامه غذایی سالم را ادامه دهید. مصرف کردن رژیم غذایی برای شما در دوران بارداری و همچنین بعد از آن مفید است.

ورزش و فعالیت‌های فیزیکی

انجام ورزش و فعالیت‌های فیزیکی به شما کمک می‌کند تا گلوکز خون خود را به حد مطلوب برسانید. در مورد نوع فعالیت‌هایی که برای شما مفید است با پزشک خود مشورت کنید. اگر فعالیتی دارید در مورد آن با پزشک خود صحبت کنید. انجام فعالیت‌های فیزیکی خطر ابتلا به دیابت نوع 2 و مشکلات مربوط به آن را در آینده کاهش می‌دهد. شما باید از هم اکنون عادت خوب را در خود و فرزندتان پرورش دهید.

تزریق انسولین

اگر در رساندن گلوکز خون خود به حد طبیعی با مشکل مواجه هستید، باید در حین دنبال کردن یک برنامه غذایی مناسب و انجام فعالیت‌های فیزیکی، دارویی به نام انسولین مصرف کنید. تیم مراقبت‌های بهداشتی به شما نشان می‌دهد که چگونه انسولین را تزریق کنید. تزریق انسولین اثرات مضری برای جنین به همراه نخواهد داشت.

آیا باید آزمایش‌های دیگری هم انجام دهم؟


تیم پزشکی به شما می‌گوید که چگونه میزان ماده شیمیایی موسوم به کتون را در ادرار یا خون خود در هنگام صبح آزمایش کنید. میزان بالای کتون نشان دهنده این است که بدن شما از چربی به جای غذایی که خورده‌اید، برای تولید انرژی استفاده می‌کند. در دوران بارداری نباید چربی بدن شما برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا کتون می‌تواند برای سلامتی نوزادتان مضر باشد. اگر میزان کتون موجود در ادرار یا خون شما زیاد باشد، پزشک به شما توصیه می‌کند که مقدار یا نوع غذایی را که مصرف می‌کنید و یا زمان غذا خوردن خود را تغییر دهید.

نظر بیماران دکتر سمامی