سقط جنین:علت،عوامل، علائم و پیشگیری

seght

این که سقط جنین در اوایل بارداری اتفاق می‌افتد، دلیل نمی‌شود برای والدین اهمیت نداشته باشد و آنان را دچار درد و ناراحتی عذاب‌آور نکند. نکته مهمی که ما همواره آن را به بانوان یادآوری می‌کنیم این است که از دست دادن جنین به هیچ وجه تقصیر ایشان نیست. اگر چه بسیاری از والدین تمایلی به صحبت کردن درباره سقط جنین ندارند و از این موضوع اجتناب می‌کنند، اما واقعیت این است که سقط جنین عارضه‌ای شایع است. در ادامه با همراه باشید تا با علل سقط جنین و عامل‌های خطر آن بیشتر آشنا شوید.

اگر در دوران بارداری با درد یا خونریزی و لکه بینی مواجه شدید، باید بدانید که در وضعیت خطرناکی قرار دارید. برای اطمینان خاطر از شرایط خود به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید تا متخصص خونریزی را ارزیابی کند، سطوح هورمون hCG را اندازه‌گیری، باز بودن دهانه رحم را بررسی و برای اطمینان از سالم بودن جفت و کیسه آب سونوگرافی انجام دهد و به ضربان قلب جنین گوش دهد. از طرفی ممکن است شما تا کنون سقط‌های مکرر را تجربه کرده باشید و نگران بارداری‌های بعدی خود باشید. با مراجعه به پزشک و اطلاع از علت اصلی این مشکل، به درمان موفق آن خواهید پرداخت. شماره‌های تماس 02122683919- 0212268381802177839463 برای پاسخگویی به سوالات شما می‌باشد.

سقط جنین چیست؟


seght1

سقط جنین به اتمام یافتن غیرمنتظره بارداری در قبل از هفته بیستم بارداری گفته می‌شود. اگر از دست رفتن جنین به صورت خودخواسته باشد سقط جنین عمدی نام دارد و عوارض بسیاری به دنبال خواهد داشت. جنین هنگام سقط از رحم خارج می‌شود، اما نمی‌تواند در دنیای خارج زنده بماند. از دست دادن جنین پس از هفته بیستم مردهزایی نامیده می‌شود و دیگر سقط محسوب نمی‌شود.

علل سقط جنین


ورزش متوسط، افتادن و زمین خوردن، رابطه جنسی، استرس شغلی، مشاجره با همسر یا تهوع صبحگاهی معمولاً باعث سقط نمی‌شود. سقط جنین صرفاً راهی بیولوژیک برای اتمام بارداری است که بنا به عامل‌های متعددی چون نقص‌های ژنتیکی نوزاد در حال رشد و واکنش‌های ایمنی بدن مادر به خوبی پیش نرفته و موفق نبوده است.

عوامل خطر


اگر چه سقط جنین عارضه‌ای شایع در سراسر جهان به شمار می‌رود، عامل‌های متعددی خطر سقط را افزایش می‌دهد:

  • سن: بالا بودن سن مادر احتمال سقط را افزایش می‌دهد. دلیل اصلی تاثیر سن مادر بر سقط این است که احتمال وجود نقص ژنتیکی در تخمک و اسپرم پدر در سنین بالا بیشتر است.
  • میزان ویتامین: کمبود ویتامین D و ویتامین B احتمال سقط را افزایش می‌دهد. ویتامین‌های دیگری مانند ویتامین A الگوی تاثیر معکوس دارد، یعنی زیاد بودن آن‌ها در دوران بارداری خطرناک است. مصرف ویتامین پیش از زایمان و آزمایش دادن برای تعیین سطوح ویتامین‌ها خطر سقط را کمتر می‌کند.
  • درمان نکردن عدم تعادل‌های تیروئید: هورمون‌های تیروئید بر کل بدن اثر می‌گذارد و میزان هورمون‌های دیگر مانند گونه‌های موثر در بارداری را نیز تغییر می‌دهد. هم پرکاری و هم کم‌کاری تیروئید از عامل‌های خطر سقط جنین به شمار می‌رود.
  • اضافه وزن یا کمبود وزن: بانوان چاق دارای شاخص توده بدنی BMI سی یا بالاتر بیش از دیگران مستعد سقط هستند. به همین ترتیب بانوان با BMI کمتر از 18 نیز از این خطر در امان نیستند.
  • سیگار کشیدن یا مصرف الکل: اگر باردار هستید یا قصد باردرای دارید، بهترین زمان است تا سیگار را با داشتن انگیزه‌ای قوی ترک کنید و مصرف الکل را کاهش دهید.
  • ابتلا به بیماری‌های قابل انتقال از راه رابطه جنسی (STDs): بیماری‌های قابل انتقال از راه رابطه جنسی مانند سفلیس و بعضی گونه‌های هپاتیت ویروسی احتمال سقط را افزایش می‌دهد.
  • فیبروم رحمی بزرگ: فیبروم رحم به تومورهای خوش‌خیمی گفته می‌شود که به موازات بالا رفتن سن شیوع بیشتری پیدا می‌کند. فیبروم به ویژه در صورت بزرگ بودن، وجود در ناحیه‌هایی خاصی از رحم یا شروع به رشد کردن در واکنش به هورمون‌های بارداری عوارض بارداری مانند افزایش خطر سقط جنین را به همراه دارد.
  • بیماری‌های مزمن: بانوان بارداری مبتلا به بیماری‌های کلیوی، خودایمنی، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) و دیابت بیش از دیگران در معرض سقط جنین هستند. در صورت ابتلا به هر یک از این ناراحتی‌ها، بارداری پرخطر محسوب می‌شود و مادر باید به طور مرتب و در فواصل کم به متخصص زنان و زایمان مراجعه کند و تحت نظر باشد.
  • دارو: پزشکان به بانوان باردار توصیه می‌کنند که از مصرف بعضی داروهای غیرتجویزی مانند مسکن‌های معمولی خودداری کنند.
  • سموم محیطی: قرار گرفتن در معرض سرب، جیوه، حلال‌های آلی و تابش‌های یونیزه احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد.
  • فاصله بین بارداری‌ها: چنانچه خانمی در فاصله کمتر از 6 ماه پس از حاملگی کامل قبلی آبستن شود، احتمال سقط جنین اندکی افزایش می‌یابد. از آنجایی که کم بودن فاصله بین دو بارداری عوارضی مانند زایمان زودرس را در پی دارد، بهتر است مدت بیشتری به رحم استراحت داده شود.

انواع سقط جنین


سقط جنین با توجه به زمان و دلیل سقط به گونه‌های متفاوت تقسیم‌بندی می‌شود. شایع‌ترین انواع سقط جنین به شرح زیر است:

  • بارداری شیمیایی: بسیاری از سقط‌های زودهنگام به بارداری شیمیایی موسوم است و منظور این است که تخمک باردار شده است اما هرگز در رحم لانه‌گزینی نکرده است. اگر چه بارداری شیمیایی میزان هورمون بارداری hCG را افزایش می‌دهد و نتیجه آزمایش بارداری مثبت می‌شود، اما هیچ اثری از جفت یا کیسه آب در سونوگرافی دیده نمی‌شود.
  • حاملگی پوچ: تخمک باردار شده به دیواره رحم متصل می‌شود و رشد جفت و تولید هورمون بارداری شروع می‌شود و رشد جفت بدون رشد جنین ادامه می‌یابد. کیسه آب خالی در سونوگرافی دیده می‌شود.
  • تهدید به سقط: اگر متخصص در هر زمانی قبل از هفته بیستم احتمال دهد که خونریزی شدید مقدمه سقط جنین است، تشخیص تهدید به سقط می‌دهد. در این حالت سقط جنین واقعاً رخ نداده است. در واقع نیمی از بانوان در شرایط تهدید به سقط با رعایت توصیه‌های متخصص زنان و زایمان در نهایت بارداری را به سلامت و موفقیت پشت سر می‌گذارند. متخصص معمولاً استراحت مطلق یا مصرف دارو را برای پیشگیری از سقط به مادر توصیه می‌کند.
  • ‌سقط اجتناب ناپذیر: اگر خونریزی شدید باشد و باز بودن دهانه رحم در معاینه زنان مشخص شود، سقط جنین اجتناب‌ناپذیر نامیده می‌شود؛ یعنی این که سقط در حال انجام است و متاسفانه قابل توقف نیست.
  • سقط فراموش شده: سقط بدون خونریزی سقط فراموش شده نامیده می‌شود و مادر تا زمان معاینه توسط متخصص و شنیده نشدن ضربان جنین در سونوگرافی متوجه سقط نمی‌شود.

اگر چه عوارض زیر از نظر تخصصی سقط محسوب نمی‌شود، اما در هر حال بیانگر ناموفق بودن حاملگی است:

  • حاملگی خارج از رحم (نابجا یا اکتوپیک): انقباض دردناک و خونریزی ناشی از حاملگی خارج از رحم به نشانه‌های معمول سقط شباهت دارد، اما با متلاشی شدن جنین و جدا شدن آن از ناحیه‌ای که به شیوه نامناسب در آن لانه‌گزینی کرده است، عوارض شدیدتری بروز می‌یابد.
  • حاملگی مولار: هنگامی که تخمکی تعدادی از اجزاء تشکیل دهنده خود مانند مواد ژنتیکی را از دست داده است، با اسپرم باردار شود، به صورت توده در رحم رشد می‌کند. این سلول‌ها هیچگاه به جنین تبدیل نمی‌شود، اما هورمون‌های بارداری را افزایش می‌دهد و مادر علائم بارداری را برای مدت کوتاهی تجربه می‌کند. البته سرانجام ناگزیر تمام این گونه بارداری‌ها سقط است.

علائم و نشانه‌ها


seght2

علائم سقط جنین تمام بانوان یکسان نیست و گاهی اگر خانمی سابقه چند سقط داشته باشد، علائم کاملاً متفاوتی بروز می‌یابد.

  • انقباض یا درد کمر یا شکم
  • خونریزی شدید که احتمالاً با خروج بافت یا لخته خون همراه است و شبیه به خونریزی قاعدگی است
  • خونریزی خفیف‌تر به مدت بیش از سه روز
  • محو شدن تمام نشانه‌های بارداری مانند حالت تهوع و حساسیت سینه‌ها

به خاطر داشته باشید که لکه بینی خفیف و سبک معمولاً کاملاً طبیعی است و دلیلی برای نگرانی فوری محسوب نمی‌شود. اما اگر ظرف کمتر از یک ساعت لازم است تا نوار بهداشتی را عوض کنید، فوراً با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

پس از سقط جنین


اگر دهانه رحم شروع به اتساع یا گشاد شدن کند، اما خونریزی یا درد وجود نداشته باشد، متخصص زنان و زایمان وضعیت دهانه رحم را نامناسب تشخیص می‌دهد و سرکلاژ (دوختن دهانه رحم) را برای جلوگیری از سقط جنین در هفته‌های پایانی انجام می‌دهد.

احتمال دارد که سقط جنین کامل انجام نشده باشد یا تمام محتویات رحم از جمله خود جنین یا جفت و تمام پوشش داخلی اضافی رحم به طور طبیعی خارج نشده باشد و تخلیه کامل بیش از دو هفته طول بکشد. اما گاهی بخش‌هایی از بارداری، موسوم به فراورده‌های باقیمانده یا بقایای آبستنی در رحم باقی می‌ماند. برای این که بدن بهبود بیابد و قاعدگی دوباره مرتب شود، رحم باید تخلیه شود. بنابراین متخصص زنان و زایمان در صورت سقط ناقص مصرف قرص یا انجام جراحی (دیلاتاسیون و کورتاژ یا D&C ) را برای تخلیه کامل رحم توصیه می‌کند. همچنین پس از سقط باید احتیاط‌های بیشتری اعمال شود، برای مثال به منظور جلوگیری از عفونت هیچ چیز را نباید تا دو هفته وارد واژن کرد.

جلوگیری از سقط جنین

  • تحت کنترل درآوردن عارضه‌های مزمن قبل از بارداری
  • نگه داشتن وزن در حد سالم
  • مصرف ویتامین قبل از بارداری شامل فولیک اسید و دیگر ویتامین‌های B
  • جلوگیری از ابتلا به عفونت‌هایی مانند بیماری‌های قابل انتقال از راه رابطه جنسی یا درمان کردن آن‌ها
  • ترک کردن سیگار و الکل
  • مصرف داروهای مورد تایید پزشک

نظر بیماران دکتر سمامی