بی اختیاری ادرار در زنان: علت و درمان

بی‌اختیاری ادراری در زنان می‌تواند کمی آزار دهنده و یا کاملاً ناتوان کننده باشد. احساس استرس و خجالت، برخی از زنان را از انجام بسیاری از فعالیت‌های فیزیکی از جمله ورزش باز می‌دارد. افراد غیر فعال بیشتر در معرض چاقی هستند و چاقی نیز شانس ابتلا به دیابت و سایر مشکلات بهداشتی مرتبط را افزایش می‌دهد. بی اختیاری ادرار در زنان همچنین می‌تواند موجب آشفتگی روحی و عاطفی آنها گردد. با این حال، این وضعیت اغلب قابل کنترل و درمان است.

بی‌‌اختیاری ادراری از نتایج اجتناب‌ناپذیر پیری نیست. این وضعیت در بسیاری از زنان مبتلا قابل کنترل و یا درمان است. پزشک متخصص بسته به علت بی‌‌‌اختیاری ادراری و شرایط فردی شما، بهترین درمان را انتخاب می‌کند. هنگامی که بیش از یک علت برای بی‌اختیاری وجود دارد، ابتدا مهم‌ترین علت آن درمان می‌شود و سپس در صورت نیاز علل ثانویه نیز برطرف می‌گردد. جهت دریافت وقت مشاوره می‌توانید با شماره‌های 02122683919- 0212268381802177839463 تماس حاصل نمایید.

بی‌اختیاری ادراری در زنان چیست؟


بی اختیاری ادراری به معنای از دست دادن کنترل مثانه و در نتیجه دفع غیرارادی ادرار است. برخی از زنان ممکن است هنگام دویدن و یا سرفه کردن بی‌اختیاری ادراری را تجربه کنند. عده‌ای دیگر از زنان ممکن است درست قبل از دفع ادرار احساس نیاز ناگهانی یا فوری برای ادرار داشته باشند.

انواع بی‌اختیاری ادرار در زنان چیست؟


بی‌‌اختیاری ادراری فشاری و استرسی

بی ‌اختیاری فشاری ناشی از حرکاتی مانند سرفه، عطسه، خنده یا فعالیت بدنی است که مثانه را تحت فشار قرار داده و باعث نشت ادرار می‌شود. تغییرات فیزیکی ناشی از بارداری و زایمان طبیعی اغلب موجب بی اختیاری ادراری استرسی می‌شود. تضعیف عضلات کف لگن می‌تواند باعث حرکت مثانه رو به پایین و هل دادن آن به خارج از لگن شود، در نتیجه جمع شدن عضلات اسفنکتر دشوار شده و نهایتاً موجب نشت ادرار و بی اختیاری ادرار در زنان در هنگام فشار و استرس فیزیکی می‌گردد.

بی‌اختیاری ادراری فوریتی

بی اختیاری ادراری فوریتی به این معناست که بیمار نیاز شدید و فوری برای ادرار کردن دارد. انقباضات غیر ارادی مثانه علت شایع این نوع بی‌اختیاری ادراری است. سیگنال‌های عصبی غیرطبیعی می‌تواند سبب این انقباضات مثانه گردد.

محرک‌های بی اختیاری فوریتی ادراری در زنان شامل نوشیدن مقدار کمی آب، لمس کردن آب، شنیدن صدای آب یا حضور در یک محیط سرد حتی برای مدت کوتاه مانند ایستادن در کنار فریزر در یک فروشگاه مواد غذایی است. اضطراب و یا نوشیدن برخی از مایعات، داروها یا عوارض پزشکی می‌تواند بی اختیاری فوریتی را تشدید کند.

بی‌اختیاری ترکیبی

بی اختیاری ترکیبی زمانی رخ می‌دهد که بی اختیاری استرسی و فوریتی همزمان با هم وجود داشته باشد.

انواع دیگر بی‌اختیاری ادراری

بی‌اختیاری ادراری عملکردی زمانی رخ می‌دهد که ناتوانی فیزیکی، موانع خارجی، مشکلات فکری و یا ارتباطی مانع رسیدن به موقع فرد به دستشویی می‌شود. به عنوان مثال، زنان مبتلا به آلزایمر و یا آرتروز و زنانی که روی ویلچر هستند، ممکن است با این مشکل مواجه باشند.

بی‌اختیاری ادراری گذرا زمان کوتاهی طول می‌کشد. این بی اختیاری معمولاً توسط یک دارو یا یک بیماری موقتی ایجاد می‌شود، از جمله:

  • عفونت دستگاه ادراری
  • مصرف کافئین یا الکل
  • سرفه مزمن
  • یبوست
  • داروهای فشار خون
  • اختلال روانی کوتاه مدت
  • محدودیت تحرک در کوتاه مدت

بی‌اختیاری ناشی از سرریز شدن ادرار زمانی رخ می‌دهد که مثانه کاملاً خالی نشود و در نتیجه ادرار از مثانه نشت کند. ماهیچه‌های ضعیف مثانه و یا مسدود بودن مجرای ادرار می‌تواند سبب این نوع بی اختیاری شود. آسیب عصبی ناشی از دیابت یا بیماری‌های دیگر می‌تواند منجر به ضعف عضلات مثانه شود؛ همچنین تومورها و سنگ‌های ادراری می‌تواند مجرای ادرار را مسدود سازد.

چه عواملی باعث بی‌اختیاری ادرار در زنان می‌شود؟


علت بی اختیاری ادرار در زنان این است که مغز سیگنال‌های صحیح به مثانه نمی‌دهد یا اینکه عضلات اسفنکتر به اندازه کافی منقبض نمی‌شوند، گاهی نیز هر دو علت وجود دارد. عضلات اسفنکتری مثانه ممکن است به دلیل مشکلات این عضلات و یا اعصاب کنترل کننده آنها، انقباض بیش از حد یا کمتر از حد لازم داشته باشند. آسیب به خود عضلات اسفنکتری و یا اعصاب کنترل کننده آنها می‌تواند منجر به عملکرد ضعیف عضلات اسفنکتری گردد. این مشکلات می‌تواند ساده یا پیچیده باشد.

عوامل مادرزادی که باعث افزایش احتمال ابتلا به بی‌اختیاری ادراری می‌شود، عبارتند از:

  • نقائص هنگام تولد
  • ژنتیک
  • نژاد

بی‌اختیاری ادراری یک بیماری نیست. بلکه می‌تواند نشانه‌ای از عوارض خاص باشد و یا در نتیجه رویدادهای خاصی در طول زندگی یک زن رخ می‌دهد. شرایط و یا اتفاقاتی که ممکن است احتمال بی‌اختیاری ادراری زنان را افزایش دهند، عبارتند از:

بی اختیاری ادرار در زنان چگونه تشخیص داده می‌شود؟


بررسی سوابق پزشکی

پزشک با بررسی تاریخچه پزشکی بیمار، سؤالاتی در مورد علائم، الگوهای دفع ادرار و نشت ادرار، عملکرد روده‌ها، داروها، سابقه زایمان و جراحی قبلی لگن خواهد پرسید.

معاینه فیزیکی

پزشک همچنین به دنبال نشانه‌هایی از وضعیت‌های پزشکی که ممکن است باعث بی‌اختیاری ادراری شده باشد، معاینه فیزیکی مختصری را انجام خواهد داد. معاینه فیزیکی شامل:

  • معاینه لگنی
  • معاینه انگشتی مقعدی

تست‌های تشخیصی

پزشک بر اساس نتایج بررسی تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی، یک یا چندین تست تشخیصی زیر را توصیه می‌کند:

  • آزمایش ادرار
  • کشت ادرار
  • آزمایش خون
  • تست اورودینامیک

روش‌های درمان بی‌اختیاری ادراری در زنان


درمان بی ‌اختیاری ادراری در زنان بستگی به نوع آن دارد. پزشک ممکن است تغییرات رفتاری و سبک زندگی، ترک سیگار، آموزش مثانه، ورزش‌های کف لگن و توقف فوریت ادرار را به عنوان اولین درمان برای بسیاری از انواع بی‌اختیاری ادراری توصیه کند.

تغییرات رفتاری و سبک زندگی

زنان دارای بی‌اختیاری ادراری ممکن است با ایجاد تغییرات رفتاری و شیوه زندگی خود قادر به کاهش بی‌اختیاری ادراری شوند. به عنوان مثال، مقدار و نوع مایعاتی که زنان می‌نوشند، می‌تواند بر بی‌اختیاری دفع ادرار تأثیر بگذارد. نشانه‌های کم آبی بدن (دهیدراتاسیون) در زنان عبارتند از:

  • یبوست
  • ادرار تیره رنگ
  • سرگیجه
  • پوست خشک
  • ضعف و یا احساس خستگی
  • ادرار کمتر از حد معمول
  • احساس سنگینی سر
  • تشنگی

اگر چه فرد مبتلا به بی‌اختیاری ادراری ممکن است تمایلی به شرکت در فعالیت‌های فیزیکی نداشته باشد، اما ورزش منظم برای کنترل وزن و سلامت کلی بدن از اهمیت برخوردار است. کاهش وزن می‌تواند سبب بهبود بی‌اختیاری ادراری شود و جلوگیری از افزایش وزن ممکن است از بروز آن پیشگیری کند.

آموزش مثانه

آموزش مثانه به معنی تغییر عادات دفع ادرار به منظور کاهش دفعات دفع بی‌اختیاری ادراری است. ثبت دفعات تخلیه مثانه توسط بیمار کمک می‌کند تا در فواصل معین و منظم و با تنظیم زمان دفع ادرار به دستشویی برود. بیمار به تدریج با افزایش فاصله میان دفعات رفتن به دستشویی می‌تواند به کشش مثانه خود کمک کند، به این ترتیب مثانه می‌تواند ادرار بیشتری را در خود نگه دارد. برای این منظور، ثبت زمان رفتن به دستشویی به صورت روزانه ممکن است مفید باشد.

ورزش‌های عضلات کف لگن (کگل)

ورزش‌های کگل شامل تمریناتی برای تقویت عضلات کف لگن است. اگر عضلات کف لگن قوی‌تر باشند، به طور مؤثرتری قادر به نگه داشتن ادرار در مثانه خواهند بود. زنان مبتلا به بی‌اختیاری ادراری نیازی به تجهیزات خاصی برای ورزش کگل ندارند. پزشک می‌تواند برای یادگیری تکینک‌ صحیح این ورزش‌ به زنان کمک کند.

دستگاه‌های کمکی

پزشک ممکن است قرار دادن رحم‌بند و یا شیاف واژن را برای درمان بی اختیاری ادراری فشاری تجویز کند. بیمار می‌تواند موقع ادرار کردن این شیاف را خارج سازد. شیاف واژن یک حلقه سفت است که در داخل واژن قرار داده می‌شود و به دیوار واژن و مجرای ادرار مجاورش، فشار وارد می‌کند. این فشار کمک می‌کند تا مجرای خروجی مثانه جابجا شده و منجر به نشت کمتر ادرار گردد. بیمار باید به طور منظم شیاف را به منظور تمیز کردن خارج کند.

تزریق مواد حجم دهنده

پزشک عوامل حجم دهنده مانند کلاژن و مهره‌های کربنی را در نزدیکی عضلات اسفنکتر برای درمان بی‌اختیاری ادراری فوریتی و فشاری تزریق می‌کند. تزریق ماده حجم دهنده باعث ضخیم‌تر شدن بافت‌ها شده و به بسته شدن دهانه مثانه کمک می‌کند. در این روش، بیمار تحت بی‌حسی موضعی قرار می‌گیرد، سپس پزشک از سیستوسکوپ برای هدایت سوزن و تزریق ماده حجم دهنده استفاده می‌کند. با گذشت زمان، این عوامل حجم دهنده در بدن به آرامی حل می‌شوند، از این رو بیمار ممکن است نیاز به تزریق مجدد داشته باشد. این روش حدوداً در 40 درصد از موارد مؤثر واقع می‌شود.

جراحی

افتادگی مثانه به سمت واژن می‌تواند سبب مشکلات بی‌اختیاری ادرار شود. انجام جراحی برای درمان بی‌اختیاری فشاری شامل تعلیق دهانه مثانه (پشت استخوان شرمگاهی) و قرار دادن اسلینگ است. این عمل در بیمارستان انجام شده و بیمار تحت بی‌هوشی عمومی قرار خواهد گرفت. اکثر زنان می‌توانند در همان روز از بیمارستان مرخص شوند، با این حال برخی افراد نیاز به بستری شدن دارند. بهبودی کامل 2 تا 3 هفته طول می‌کشد. زنانی که همزمان عمل جراحی افتادگی اندام‌های لگن را نیز انجام می‌دهند، ممکن است زمان بهبودی طولانی‌تری داشته باشند.

نظر بیماران دکتر سمامی